Njira yosinthira tulo: phunzirani mwachangu, kumbukirani mwamphamvu!

Njira yosinthira tulo: phunzirani mwachangu, kumbukirani mwamphamvu!

Kafukufuku wofalitsidwa mu nyuzipepala ya 'Psychological Science' adanena kuti kugona panthawi yophunzira kungapangitse kuti zikhale zosavuta kukumbukira zomwe mwaphunzira, komanso kukumbukira zomwe mwaiwala kwa miyezi isanu ndi umodzi.

Katswiri wa zamaganizo Stephanie Mazza wa payunivesite ya Lyon anati: “Zotsatira za kafukufuku wathu zikusonyeza kuti kugona kwina kochita maseŵera kungawonjeze zotsatira zake ndi mbali ziŵiri, kuchepetsa nthaŵi yothera pa kuphunziranso, ndi kusunga kukumbukira kwa nthaŵi yaitali. Kafukufuku wam'mbuyomu wasonyeza kuti kugona pambuyo pophunzira kumathandiza kuphunzira. Koma tsopano taona kuti kugona pophunzira n’kothandiza kwambiri.”

Ngakhale kuti kafukufuku wasonyeza kuti kuchita masewera olimbitsa thupi mobwerezabwereza ndi kugona kungathandize kukumbukira kukumbukira, kafukufuku wochepa wakhudza momwe kubwereza ndi kugona pamodzi kumakhudzira kukumbukira. Mattress Mazza ndi anzake amalingalira kuti kugona panthawi yophunzira kungapangitse njira yophunzirira bwino komanso kuchepetsa khama lofunika kusunga chidziwitso mu kukumbukira.

Kafukufukuyu adasonkhanitsa akuluakulu 40 a ku France, omwe adagawidwa mwachisawawa m'magulu 'ogona' ndi 'ogalamuka'. M’gawo loyamba, maphunziro onse anapatsidwa mapeyala 16 a mawu achifalansa ndi a Chiswahili mwachisawawa. Ataphunzira kwa masekondi 7, panangotsala mawu a Chiswahili okha, ndipo anthuwo anasankha kumasulira Chifalansa. Zotsatira zolondola zimawonekera pakadutsa masekondi anayi. Mawu onse amene sanamasuliridwe molondola adzaonekeranso mpaka liwu lililonse litamasuliridwa molondola.

Maola 12 pambuyo pa gawo loyamba la maphunziro, maphunzirowo adamalizanso ntchitoyi mpaka mawu onse 16 atamasuliridwa molondola.

Ndikofunika kuti gawo lina la maphunziro limalize gawo loyamba la ntchitoyi m'mawa, ndipo gawo lachiwiri la ntchitoyi madzulo (gulu la 'galamuka'); mbali ina ya testee inamaliza gawo loyamba la ntchitoyi usiku. Kenako pitani mukagone, kudzuka m'mawa ndikumaliza gawo lachiwiri la ntchitoyi (gulu la 'tulo').

Mu gawo loyamba, maphunziro a magulu awiriwa ali pafupifupi ofanana.

Koma pambuyo pa maola 12, zotsatira zake zinali zosiyana: otenga nawo mbali mu gulu la 'ogona' analoweza mawu pafupifupi 10, pamene gulu la 'kugalamuka' linali ndi mawu 7.5. Akabwereza phunzirolo, anthu omwe ali m'gulu la 'tulo' amatha kukumbukira mawu 16 katatu kokha, pomwe omwe ali mugulu la 'galamuka' amafunikira ka 6.

Pamapeto pake, magulu onsewa amakumbukira mawu 16, koma kugona kumawoneka kuti kumapangitsa kuti ophunzirawo azikhala ndi nthawi yochepa.

Mazza adati: 'Kukumbukira komwe kunalibe kumayambiriro kwa kuyambiranso kumawoneka kuti kusinthidwa mwanjira ina ndi tulo. Kusintha kumeneku kumapangitsa kuti woyesedwayo alembetse zambiri mwachangu, ndikusunga nthawi pophunziranso.'

Kuwongolera kukumbukira komwe ophunzira amapeza akagona akamaphunzira kumawoneka kuti kumatenga nthawi yayitali. Zotsatira zotsatirazi pa matiresi zikuwonetsa kuti anthu omwe ali m'gulu la "ogona" adachita bwino patatha sabata imodzi. Gulu la 'tulo' lidayiwalanso pang'ono, adakumbukira mawu 15, pomwe gulu la 'ogalamuka' limangokumbukira 11. Pambuyo pa miyezi 6, zotsatirazi zikuwonekerabe.

Ubwino wa kugona mu kuyesa sikungaganizidwe kuti ndi kusiyana kwa khalidwe la kugona kwa maphunziro ndi luso lawo la kukumbukira kwa nthawi yayitali kapena lalifupi, chifukwa palibe kusiyana pakati pa miyeso iyi pakati pa magulu awiriwa.

Mazza anamaliza kuti: 'Zotsatira za kafukufukuyu zikusonyeza kuti kugona kwina panthawi yophunzira kungathandize mosavuta komanso mogwira mtima luso la kukumbukira chidziwitso kwa nthawi yaitali.'